۱۳۹۷ سه شنبه ۲۲ آبان    13 November 2018
   
 
با نمایشگاه های تخصصی حوزه ایمنی و حفاظت در مهر ماه 95 همراه باشید
         

دسته بندی :مقالات جدید تاریخ انتشار :۱۳۹۷/۵/۲۴
     Size up

نویسنده: علی قادری

افسر آتش نشان نیروگاه برق عسلویه

چکیده

به ارزیابی اولیه افسر آتشنشانی از محل حادثه size up گفته می شود.

13 نکته مهمی که افسران آتشنشانی در ارزیابی اولیه باید مورد توجه قرار دهند شامل نوع سازه و نوع استفاده از مکان دچار حریق شده، تجهیزات، دستگاه­ها و پرسنل، حفظ جان، تامین آب، وضعیت تپوگرافی، سیستم­های آتشنشانی کمکی، آب و هوا، نحوه مواجه شدن با حریق، مساحت ساختمان، محل و میزان آتش سوزی، زمان و خطرات می­باشد. برخی از این نکات ممکن است بیشتر از سایر نکات  دیگر مرتبط با نوع حریق  باشد اما بایدبه تمامی این نکات در مراحل اولیه عملیات توجه گردد.

مقدمه

به روند جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات که افسران آتشنشانی تحت تاثیر آن اقدامات لازم را اتخاذ می نمایند sizeup   گفته می­شود.

این اطلاعات مربوطه باید به صورت هوشمندانه­ای بررسی و محاسبه گردد که آتش نشان را با خطر بحرانی برای مبارزه با حریق قرار ندهد.

یک size up  خوب به محض تماس فرد درخواست کننده کمک و پرسیدن سوال­های صحیح اپراتور تلفن از نوع حادثه، محل حریق، تعداد مصدومین و... آغاز می شود.

یکی از بهترن روش­هایsize up  استفاده از متد آمریکایی Coal Was Wealth می­باشد . این متد برگرفته شده از کلمات اختصاری است که 13 نکته مهم در ارزیابی اولیه افسران آتشنشانی را دارا می باشد.

شرح

 عوامل استراتژیکی که باید جمع آوری و تجریه تحلیل شود.

Construction : ساخت و سازه

 Occupancy : نوع استفاده از مکان یا تصرف   

Apparatus/personnel/equipment  : دستگاه، پرسنل، تجهیزات

Life : حفط جان  

 Water Supply : تامین آب

 Auxiliary systems : سیستم های آتشنشانی  کمکی  

Street conditions and Topography : شرایط خیابان وتپوگرافی

Weather : آب و هوا

 Exposures : مواجهه

 Area of the building : مساحت ساختمان

Location and Extent of the fire : محل و میزان آتش سوزی  

 Time : زمان

 Hazard : خطر

ساخت و سازه محل حریق

 اولین نکته که افسر آتشنشانی باید توجه کند جنس ساختمان و نوع سازه است. براساس استاندارد NFPA1500 ساختمان­ها از نظر سازه به پنج نوع تقسیم می شوند.

1)     نوع اول (مقاوم در برابر حریق)

آن دسته از ساختارهایی هستند که اجزای ساختمانی آنها از مصالح غیر قابل سوختن باشند و قدرت بیشتری در برابر سقوط ساختمانی ناشی از آتش سوزی نسبت به هر نوع ساختمان دیگری داشته باشد. اعضای اصلی این ساختمان نسبت به اعضای فرعی آن باید در مقابل سقوط قدرت بیشتری داشته که در هنگام حریق استحکام ساختمان کاهش نیابد و ساختمان بتواند بدون احتمال سقوط کلی در معرض حریق قرار بگیرد.

2)     نوع دوم (غیر قابل احتراق)

ساختاری است که در آن دیوارهای خارجی و دیوارهای داخلی و دیوارهای باربر از نوع مصالح غیر قابل اشتعال است و به طور کلی بنای غیر قابل احتراق سهمی در شروع آتش سوزی نخواهد داشت.

3)      نوع سوم (الوار چوبی سنگین)

ساختاری است که   اسکلت آن چوبی، دیوارهای خارجی باربر و اجزای آن   از جنس مصالح غیر قابل احتراق بوده و دارای استحکام کافی در شرایط آتش سوزی است. دیوارهای خارجی غیر باربر قابل احتراق می باشد. اجزای داخلی ساختمان و بام­ها از جنس چوب یک تکه یا چند لایه­ی ورقه­ای است که باید بدون فضاهای پنهانی ساخته شده   و با در نظر گرفتن محدودیت های ساختاری پوشانده شوند.

4)     نوع چهارم ( معمولی)

  دیوارهای داخلی و خارجی از مواد غیر قابل اشتعال یا مقاوم ساخته شده است و تیرک های داخلی، ستون­ها و سقف از الوار­های چوبی حجیم و صلب یا لایه لایه تشکیل شده است.

5)      نوع پنجم (اسکلت - چوبی)

در این نوع ساختمان­ها دیوارهای بیرونی، دیوار­های بارگیرکف و سقف بطور کامل یا جزئی از الوار یا قطعات کوچک چوبی ساخته شده است بنابرین استعداد زیادی برای آتش گرفتن و حریق دارد.

نکات مهم

ساختمان­های بتونی در مقابل آتش سوزی نسبت به ساختمان­های فلزی مقاوم­تر است و کاهش مقاومت مکانیکی بتن از دمای 600 درجه سانتی گراد شروع می­شود.

یکی از عیوب اصلی ساختمان های فلزی ضعیف بودن در مقابل آتش سوزی است که با کوچکترین حریق در کنار ستون­ها­، فولاد فوراً گداخته می­شود و در مقابل بار وارد شده دچار کمانش می­شود و به سرعت کمان­های موجود در قطعات افزایش یافته و ساختمان خراب می­شود. فولاد ساختمان محافظت نشده، نقطه حرارت خمش 470-500 درجه سانتیگراد را دارد که حدود نیمی از مقاومت خود را در دمای 500-550 درجه از دست می دهد.
  بعضی از ساختمان­ها دارای کانال­هایی هستند که ممکن است باعث گسترش آتش شود (کانال کولر، شفت آسانسور، رایزرها و...) تغییراتی که حریق ایجاد کرده، ممکن است حفره­های بزرگی ایجاد کنند که آتش را به صورت عمودی و افقی گسترش می دهد.

اطلاعات مربوط به ساختار خود ساختمان شامل سن، شرایط (شواهدی از قدیمی بودن ساختمان)، شواهدی از بازسازی،  سبک بارهای روی سقف و دیوار و ...  برای size up بهتر، جمع آوری می شود.

تصرف یا کاربری

 فضاهای با کاربری های مختلف، از نظر آتش سوزی با یکدیگر متفاوت هستند و به طور طبیعی سطح الزاماتی را که افسرآتشنشانی در برابر حریق این مکان­ها انجام می دهد نیز متفاوت است.

تمام کاربری ده گانه براساس مقدار بار محتویات  و مقدار خطر حریق به سه دسته تقسیم می شود
1- کم خطر

میانگین محتویات مواد قابل احتراق کمتر از 50 کیلوگرم در هر سطح مربع زیربنا می باشد (مدارس، سالن­های پذیرایی و منازل مسکونی)

2- میان خطر

محتویات موائ قابل احتراق بین 50 تا100 کیلوگرم در هر متر مربع زیر بنا می باشد(کارگاهای تولیدی کوچک، انبار پوشاک ومواد پلاستیکی و..)

3- پرخطر

محتویات مواد قابل احتراق بیشتر از 100 کیلوگرم در هر متر مربع زیر بنا می باشد (تولیدی های مواد الی،رنگ و لاستیک، پالایشگاه و..)

انواع کاربری 

1)     مسکونی / اقامتی(اپارتمان­ها، هتل ها و ...) کم خطر

2)     آموزشی / فرهنگی( مدارس، دانشگاه ها و ...) کم خطر

3)     درمانی / مراقبتی(بیمارستان،کلنیک ها، آزمایشگاه­ها و ...) کم خطر

4)     تجمعی (کلیسا، مسجد، سینما و ...) کم خطر

5)     حرفه ای / اداری  کم خطر

6)      کسبی / تجاری(پاساژ- مراکز خرید-...)میان خطر

7)     صنعتی(کارخانجات) میان خطر

8)     انباری  میان خطر

9)     مخاطره آمیز (قابل اشتعال، قابل احتراق، خورنده، مواد منفجره) پرخطر

10) متفرقه

 دستگاه،پرسنل و تجهیزات

یکی از موارد مهم که در عملیات­های آتشنشانی باید مورد توجه قرار گیرد تجهیزات­، پرسنل و دستگاه­های موجود می باشد. باید با توجه به داشته ها برنامه ریزی کرد.

دستگاه

خودروهای حامل  نردبان های هیدرولیکی، فایرتراک، خودروی RESCUE ، خودروهای سبک امدادی، خودروهای سبک و نیمه سنگین آتشنشانی، امبولانس، خودروهای آتشنشانی جنگل، خودروهای نجات و حوادث ویژه، خودروهای فرماندهی و هدایت عملیات، خودروهای پشتیبانی، ماشین آلات سنگین (بلدوزر، بیل بگ و ....)

پرسنل

آتشنشانها، نیروهای امدادی (صلیب سرخ، ارتش، هلال احمر و ....) ، افسرهای ایمنی، نیروهای اورژانس و ...

تجهیزات

هوز، نازل، گرندمانیتور و، تجهیزات مربوط به فوم زنی، تجهیرات پزشکی، فن فشار مثبت، تجهیزات امداد و نجات، دستگاه تنفسی و سلیندرهای یدکی دستگاه تنفسی، قیچی­های هیدرولیکی و ...

حفظ جان

اولویت اولیه ما در هر عملیات حفط جان آتشنشان ها و ساکنان می باشد.   

تامین آب

برای اینکه عملیات اطفاء حریق دچار وقفه نگردد تامین آب برای اطفاء حریق بسیار اهمیت دارد.

 در دسترس بودن یک منبع آب جریان مثبت، هیدرانت، مخازن، تانکرهای تامین آب و انتخاب شاتل مناسب جهت تامین آب و در صورت نیاز ایجاد رله آب بسیارحائز اهمیت می باشد. 

سیستم های کمکی آتشنشانی

این سیستمهای اطفای اتوماتیک به عنوان یک ابزار بسیار مهم در اطفاءحریق به کمک آتشنشان­ها می آید.

سیستم های آب پاش و سیستم های تهویه مطبوع، سیستم های پودر شیمیایی خیس و خشک، سیستم های Halon ، CO2 ، Nitrogen ،FM200 ، سیستم فوم و ...

شرایط خیابان و توپوگرافی

 شرایط خیابان

 محل قرار دادن دستگاه­ها و ماشین آلات، راه­های فرار، پارک دوبل اتومبیل­ها و کامیون­های تویل، عرض خیابان، راه های دسترسی

توپوگرافی                                                                                                   

ارتقا، درجه، شکستگی ساختمان، شیب خیابان، پستی و بلندی های خیابان

 نکته: دربرخی از ساختمان ها لابی های در یکی از طبقات و در پشت ساختمان وجود دارد، این سطح ممکن است پایین تر از سطح خیایان جلوی خانه باشد.

شرایط آب و هوایی

 شرایط آب و هوایی نامناسب می تواند عملیات را مختل کند و تاثیر بسیار زیادی در سرعت عمل تیم آتشنشانی داشته باشد.

 سرعت و جهت باد ممکن است  باعث گسترش آتش سوزی و انتشار گرد و غبار شود.

 گرما و رطوبت زیاد در محیط عملیاتی باعث خستگی نفرات و ضربت حرارتی می شود. انباشت برف، شرایط مرطوب و یخ عملکرد نفرات را کند می کند.

 دمای زیر صفر درجه باعث یخ زدن هیدرانت و ایجاد مسائل میکانیکی برای تجهیزات می شود.

نحوه مواجه شدن با حریق

 تاکتیک مناسب تدافعی و یا تهاجمی به حریق و انتخاب نوع حمله به حریق (مستقیم ویا غیر مستقیم)

استفاده از جریانهای زیاد آب با استفاده از مانیتور یا تجهیزات هوای مانند برج آب، سکوی آب و..

نکات مهم 

1)       همیشه باید فاصله مناسب به حریق حفظ شود و هرگز نباید بیش از حد به آتش نزدیک شوید.  

2)     در ساختمان­های متروکه هیچگاه نباید از تاکتیک تهاجمی استفاده کرد.

3)     در همه حال باید چهار طرف ساختمان  را در نظر بگیرید. (نمای ساختمان  , Alpha  پشت ساختمان Charlie , سمت چپ ساختمان Delta , سمت راست ساختمان Bravo )

4)     شش طرف آتش را در نظر بگیرید. (بالا، پایین، چپ، راست، جلو، پشت)

5)     برای حفظ جان نفرات، درمعرض خطر بیش از حد قرار نگیرید.

6)      حفاظت از اموال در اولویت پایین تری قرار دارد فقط با نظر افسر عملیاتی، آتشنشانها می توانند در حفظ اموال کوشش کنند.

7)     توجه به محیط زیست نیز می تواند یکی از الویت­های افسر آتشنشانی در SIZE UP باشد.

مساحت ساختمان

با توجه به بزرگی وطول ساختمان می توان اندازه خطوط حمله را تایین کرد و درنطر گرفتن مسیر جستجو در ساختمان با توجه به مساحت ساختمان  بسیار اهمیت دارد.

محل و میزان آتش سوزی

دود یکی ازمهم ترین عوامل  size up  می باشد.

شناخت دود یک مهارت اساسی برای فرماندهان حادثه و افسران آتشنشانی  در آگاهی موقیعتی و پیش بینی رفتار آتش می باشد و به افسران در موقیعت دقیق، اندازه پتانسیل گسترش سریع آتش کمک می کند.

حجم دود: به شما در شناخت مرحله آتش سوزی کمک می کند.

سرعت خروج دود: نشانده فشار خروجی دود می­باشد و دو عامل باعث ازدیاد فشار می شود 1- گرما 2- حجم دود
لمینار و آشفتگی دود: به شما در محل آتش سوزسی کمک می کند. اگر دود ارام باشد یعنی گرمای بیشتری را جذب می کند.

تراکم دود : نشان دهنده میزان مواد سوختنی  در دود می باشد و هرچه دود متراکم تر باشد گسترش آتش چشمگیر تر خواهد بود.

ضخامت دود (تراکم): نشان دهنده تداوم مصرف سوخت می باشد.

در پدیده فلش اور تراکم دود کم می باشد و دود آشفته یک علامت برای فلش آور است
دود متراکم (ضخیم) به علت تداوم بستر سوخت یک منبع شلعه ور می باشد.

رنگ دود: نشان دهنده نوع ماده سوختنی می باشد. دود سفید نشان دهنده رطوبت در حریق می باشد و مواد پلاستیکی و مواد هیدروکربنی  دود سیاه تولید می کنند.

 دود سیاه یا سفید متراکم می تواند در چند نفس در یک محیط بسته در عرض چند دقیقه  موجب مرگ شود
دود سریعتر و تیره تر نزدیک تر به آتش می باشد در حالی که دود سبک تر و کندتر دورتر از آتش می باشد.
دود با حجم بالا، سرعت آشفته، تراکم بالا و سیاه رنگ را آتش سیاه می نامند.

 
بیشتر آتشنشان­ها معتقدند که پیدا کردن سریع ترین دود در کوچکترین خروجی  مساوی با پیدا کردن محل آتش سوزی می باشد (مهارت تجربی آتشنشان­ها)

قابل توجه است که خواندن دود یک تاکتیک نیست یک ابزار برای انتخاب یک تاکتیک بهتر می باشد.

زمان

 باید به زمان آتش سوزی مانند چه روزی ازسال، چه روزی از هفته و چه ساعتی ازشبانه روز توجه کرد.

 مثلا ساعتی از شب که ساکنان در خواب شبانه هستند تلفات و خسارات را بیشتر می کند یا ساعات ترافیک که باعث دیر رسیدن تیم های آتشنشانی  به محل حریق می شود.

خطرات

افسر آتشنشانی باید دارای یک دید سه بعدی که شامل شنیدن، دیدن و حس کردن  است باشد تا بتواند خطراتی که در حال رخداد است را بشناسد و پیش بینی کند. 

مانند شناخت درست نشانه­های برگشت شعله که از خطر بک درفت جلو گیری می کند.

نتیجه گیری

هر یک از این 13 نکته که برگرفته از اطلاعات جمع آوری شده در لحظات اولیه حضور افسر آتشنشانی  در صحنه حریق می باشد  در تمام پاسخ هایی که مربوط به حریق ایجاد شده می باشد بسیار موثر می­باشد. بسته به شدت حادثه برخی از این نکات ممکن است بیشتر از سایر نکات دیگر مرتبط باشد اما باید به همه این نکات در مراحل اولیه عملیات توجه گردد.


تعداد بازدید : 364

 نسخه الکترونیک

آرشیو

تعرفه اسپانسرینگ

 
 

 نسخه الکترونیک

آرشیو

تعرفه اسپانسرینگ

عضویت در خبرنامه
E-Mail
Submit

تعرفه آگهی، ویژه نامه اتحادیه
 ایمنی و آتش نشانی تهران

...............................



 





بانک اطلاعات
ساماندهی
  تماس با ما
ماهنامه تخصصی HSEE
 
ماهنامه حفاظت و ایمنی

- ویژه نامه های تخصصی

- تعرفه اسپانسرینگ
اعلام حریق


 

- ایمنی از حریق
-
امداد و نجات
-
ایمنی و بهداشت حرفه ای (
HSE)

 
logo-samandehi

آدرس: تهران، میدان رازی، خیابان هلال احمر، شماره 140 ، مجتمع تجاری اداری نگین رازی، واحد 118 اداری
شماره تلفن های موسسه:
۵۵۶۸۸۳۰۹ ، ۵۵۶۸۸۳۱۳ ، ۵۵۶۸۸۳۱۶ ، ۰۲۱-۵۵۶۸۸۳۲۰
پست الکترونیکی : info [at] iransafesec.com و iransafesec [at] gmail.com